Dit jaar vieren we dat Nederland land tachtig jaar geleden werd bevrijd van de Duitse bezetting. In Berg en Dal zijn we die strijd niet vergeten: de luchtlandingen tijdens Operatie Market Garden, het heen en weer schuivende frontgebied dat onze dorpen verwoestte, de inundaties in de polder en de evacuatie van de burgerbevolking. Onze geschiedenis maakt dat we de waarde van vrede hier goed kennen.
Een heel bijzonder onderdeel van de vieringen in mei waren de verhalen van een aantal veteranen. Alsof het gisteren gebeurd was, zó levendig waren de herinneringen van die honderdplussers nog aan wat zij hier tachtig jaar geleden hadden meegemaakt.
Er zijn na 1945 nog heel veel indrukwekkende verhalen bijgekomen. Op Veteranendag eren we daarom al die dappere vrouwen en mannen uit onze krijgsmacht die zich de afgelopen decennia wereldwijd hebben ingezet voor vrede en veiligheid. Onze veteranen kwamen in actie in Nieuw-Guinea, Libanon, het voormalige Joegoslavië, Irak, Afghanistan en Mali – om er maar een paar te noemen.
Die inzet laat dikwijls diepe sporen na. Veteranen komen terug met aangrijpende herinneringen. Over nachtelijke patrouilles in vijandig gebied, over het beveiligen van vluchtelingenkampen onder dreiging van geweld, over de onmacht als een missie geen zichtbare verbetering bracht. Ze maakten kinderen mee die in oorlog opgroeien, dorpen die telkens opnieuw vernield werden, en collega’s die gewond raakten of erger. En dan komen ze thuis – met heimwee naar de kameraadschap, met beelden die niet altijd verdwijnen en met vragen waar soms geen antwoord op is. Het gewone leven hervatten blijkt dan allesbehalve gemakkelijk. Daar is in het verleden niet altijd de goede aandacht en zorg voor geweest.
De afgelopen tientallen jaren hielpen we vooral à nderen hun vrede te herstellen. Maar inmiddels maken we als samenleving een kentering door. We worden ons pijnlijk bewust dat ook onze eigen vrijheid en veiligheid niet meer vanzelfsprekend zijn. De oorlog in Oekraïne, de dreiging vanuit Rusland, het groeiende aantal cyberaanvallen en geopolitieke spanningen dichtbij huis: het raakt ons allemaal.
En dat verandert hoe we naar onze krijgsmacht kijken. Van het sturen van vredestroepen naar verre landen, komen we nu tot het inzicht dat ook óns eigen continent, óns eigen land risico loopt. In het jaar waarin we 80 jaar bevrijding vieren, groeit het besef dat die vrijheid actief beschermd moet worden. Daarom is de tijd van afschalen voorbij en groeit de krijgsmacht weer. Jongeren en reservisten melden zich aan, opleidingen stromen vol. De kans is reëel dat de jonge mensen die we nu zien toetreden straks zèlf veteraan zullen zijn.
En terwijl een nieuwe generatie zich voorbereidt op een toekomst in uniform, mogen we de mensen aan het thuisfront niet vergeten. Veteranendag is ook het moment om stil te staan bij de mensen die achterbleven. Bij de partners van militairen die tijdens uitzending de gezinnen draaiend hielden. Die kinderen troostten, verjaardagen alleen vierden, en vaak in spanning leefden over wat er aan de andere kant van de wereld gebeurde. Ook zÃj verdienen een eerbetoon, want uitzending is niet iets wat je alleen doet – het is iets wat je sámen draagt.
Ik ben trots dat we in Berg en Dal Veteranendag altijd zo waardig en warm vieren. Met aandacht en waardering voor onze veteranen, hun partners en gezinnen. Zij stonden klaar voor ons. Laten wij er staan voor hen: met begrip en steun, met dankbaarheid en respect!
Mark Slinkman
Burgemeester van Berg en Dal
m.slinkman@bergendal.nl
