In alle Gelderse regio’s was er een lichte toename in het aantal WW-uitkeringen. Voor de horeca dreigen er problemen. In Gelderland is twee derde van het horecapersoneel jonger dan 27 jaar, veel meer dan in andere sectoren. Met een krimpende groep jongeren en dalende interesse in horecaopleidingen dreigt de sector in moeilijkheden te komen. Werkgevers kunnen verschillende oplossingen inzetten om de zorgen te verlichten.
Horeca sterk afhankelijk van werkenden jongeren
Het hoogseizoen voor de horeca staat op het punt van beginnen. In deze periode stromen de terrassen weer vol en trekken mensen er met elkaar op uit. Alle hens aan dek voor de horecamedewerkers, voor een groot deel 27-minners. Voor veel jongeren gaat het om een bijbaan naast hun studie. En niet alleen in het hoogseizoen, maar het hele jaar door is de Nederlandse horeca sterk afhankelijk van werkende jongeren om hun onderneming te laten draaien. Het aandeel jongeren is er verreweg het grootst van alle sectoren. Gemiddeld is 23% van de werkenden in Gelderland tussen de 15 en 27 jaar, maar in de horeca is dat 66%.
Ontgroening en andere zorgen
Er dreigt een uitdaging voor werkgevers in deze sector. Volgens demografen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zal het aantal jongeren in Nederland de komende jaren afnemen: een daling van 8% tot 2040. De sector maakt zich hier nu al zorgen over.
Naast de demografische afname zijn er ook andere oorzaken die zorgen voor minder aanbod van jongeren in de horeca. Horecaopleidingen zijn namelijk minder populair. De afgelopen tien jaar kozen al minder mensen voor een mbo-opleiding, maar de daling bij horecaopleidingen was veel sterker dan de gemiddelde daling onder alle mbo-studenten: -22% tegenover -2%. Daarnaast zijn er ook minder internationale studenten op hbo’s en universiteiten die in studentensteden een belangrijk aandeel hebben in het personeelsaanbod.
Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) verwacht dan ook dat er tussen 2025 en 2030 veel vraag zal blijven naar horecapersoneel, voor het grootste deel veroorzaakt door vervanging van huidige mensen. Hoewel het aantal horecavacatures de afgelopen paar jaar wat is gedaald, blijven er veel vacatures over. Het ROA voorspelt zelfs dat er verdere ‘verkrapping’ plaats gaat vinden tot 2030 in beroepen als kok en keukenhulp en kelners/barpersoneel. Dit zijn beroepen die UWV nu al ziet als tekortberoepen. Kortom, tegenover het dalend aanbod van jongeren de komende jaren staat de verwachting dat de instroombehoefte voorlopig aanhoudt.
Creatieve oplossingen in de Achterhoek
Werkgevers kunnen problemen door pensionering verminderen door te zorgen voor overdracht van kennis en expertise binnen hun organisatie. Ze kunnen kennis vastleggen en ervaren medewerkers inzetten als begeleider of mentor van nieuwere collega’s. Niet elke medewerker kan deze rol direct makkelijk vervullen. Het is dan ook van belang dat werkgevers hun personeel hierop voorbereiden, bijvoorbeeld door trainingen of workshops te bieden over kennisoverdracht, begeleiding en feedback. Werkgevers kunnen ook extra nieuwe medewerkers aantrekken door sollicitanten die niet aan alle functie-eisen voldoen, intern op te leiden.
Laura Boers, arbeidsmarktadviseur bij UWV: ‘De pensioneringsgolf is geen toekomstmuziek, maar een realiteit die nu al impact heeft op onze arbeidsmarkt. Het is cruciaal dat werkgevers vandaag investeren in kennisoverdracht en mentorschap, zodat de ervaring van vandaag de basis legt voor de vaardigheden van morgen. Met name in het openbaar bestuur kan het helpen om doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd toe te laten en bespreekbaar te maken.’
Werkgevers kunnen verschillende oplossingen inzetten om de personele zorgen te verlichten. Zij kunnen meer naar oudere leeftijdsgroepen kijken, net als andere Europese landen nu al doen. En hun aandacht meer richten op behoud van personeel, door bijvoorbeeld vaste contracten aan te bieden en meer aandacht te hebben voor werkdruk en (zelf)roosteren. Of de arbeidsproductiviteit verhogen door gasten zelf bestellingen door te laten geven via bestelzuilen of QR-codes, door deels bereid eten in te kopen of door kookrobots te gebruiken.
In de Achterhoek brengt het WerkgeversServicepunt (WSP) deze en andere oplossingen onder de aandacht in de contacten met horecawerkgevers. Marije Kouwenberg, adviseur werkgeversdienstverlening, ziet dat ze daar steeds meer voor openstaan. ‘Al langere tijd bestaat hier de noodzaak om bij werving van personeel verder te kijken dan naar jongeren alleen. Denk bijvoorbeeld aan statushouders en asielzoekers, en aan mensen uit Oekraïne die hier verblijven. Daarnaast blijken mensen uit iets oudere leeftijdsgroepen eveneens prima krachten.’
Er zijn ook horecazaken die hun openingstijden beperken. Verder wordt technologie – QR-codes, tablets – steeds vaker als hulpmiddel ingezet. Overstappen op zelfbediening komt ook voor. Marije: ‘En er zijn werkgevers die diploma-eisen loslaten waar dat kan, en in plaats daarvan horeca skills zwaarder laten wegen. Ja, we zien dat de sector hier al met al best creatief omgaat met de personeelskrapte.’
Laura Boers, arbeidsmarktadviseur bij UWV: ‘De afhankelijkheid van de horeca van jongeren is uniek in onze economie. Met 66% werkende jongeren in Gelderland is deze sector kwetsbaarder voor demografische veranderingen dan welke andere sector ook. Dit vraagt om een structurele aanpak: niet alleen het aantrekken van andere leeftijdsgroepen, maar ook het herontwerpen van banen en het inzetten van technologie.’
