Vanochtend sprak ik Sjors. Hij is twee weken geleden 90 jaar geworden en nog zo helder als glas. Ondanks het forse leeftijdsverschil mogen we graag samen oude koeien uit de sloot halen en valt ons vaak op dat er veel parallellen zijn te trekken uit onze jeugd in hetzelfde dorp.
Zo blijken we vroeger beiden een passie te hebben gehad voor het ‘belletje trekken’ op adressen waarvan we zeker meenden te weten dat de bewoners daar niet op zaten te wachten. En die dat dan vaak juist lieten blijken door ons wél op te wachten in een poging om een dader in de kraag te vatten. Sjors gaf daarbij een mooi inzicht in de maatschappelijke verhoudingen van zijn tijd.
Een gewild slachtoffer van het belletje trekken was bijvoorbeeld het toenmalige hoofd der lagere school. Die een gevreesde bijnaam had vanwege zijn eertijds weelderige en felkleurige haardos. Hij slaagde er zelf nooit in om iemand op heterdaad te betrappen, maar zijn zoon betrapte een keer een klasgenoot toen die net aan de bel trok en direct daarna het hazenpad koos. De ‘Rooie’ stapte onmiddellijk met zijn zoon naar de ouder van de belhamel en belde pontificaal aan.
Toen de vader nietsvermoedend de deur opende werd hij direct overvallen met de woorden: “Uw zoon Rudie heeft wederrechtelijk mijn bel in werking gezet! En ik vermoed dat dit niet de eerste keer was! Ik wil dat U hem ernstig berispt, want ik kan dit niet tolereren. U zult begrijpen dat ik het niet op school kan doen, omdat het immers buiten schooltijd en buiten de school is gebeurd. De jongen verdient een flinke tuchtiging!”
De vader van Rudie was, in tegenstelling tot de ‘Rooie’ en veel van zijn tijdgenoten, niet van de lijfstraffen en daarom kwam Rudie er met een middagje huisarrest van af.
Zijn verhaal deed me onmiddellijk denken aan mijn eigen schooltijd, zo’n vijftien jaar later. De parallel met mijn tijd op de lagere school was ons hoofd der school, die ook een bijnaam en losse handjes had. En die daar ook veelvuldig mee wapperde. Er waren maar weinig ouders die er een probleem mee hadden. Het ‘respect’ dat de ouders voor leerkrachten hadden was in de tussenliggende 15 jaar nog niet veel veranderd. Dus ook onze ‘Billie’ kon jaren lang zijn gang gaan bij het ‘er in slaan’ van discipline en gehoorzaamheid.
Nu na zoveel jaren konden we eigenlijk wel lachen om de taferelen die zich daarbij regelmatig in onze klassen afspeelden. Taferelen die in de huidige tijd in Nederland volkomen ondenkbaar zijn en tot grote onrust zouden leiden.
Sagittarius
