Kadernota 2027
Het hoofdgerecht van vanavond is de Kadernota 2027, een heel belangrijk document waar dan ook veel tijd voor uitgetrokken is. Toen de nieuwe coalitie aantrad presenteerde zij haar ideeën in het Coalitieakkoord (“Vol Vertrouwen Vooruit”). Die zijn nu op hoofdlijnen uitgewerkt en van een eerste kostenplaatje voorzien. De raad wordt vanavond gevraagd haar instemming eraan te geven zodat het college van B&W verder kan met de uitwerking voor de komende vier jaar. Een uitgelezen kans dus weer om de lokale democratie aan het werk te zien, al zie ik weinig mensen op de publieke tribune, insprekers zijn er ook niet. Toegegeven, het is ook heerlijk om nu lekker buiten aan een wit wijntje te zitten. Gelukkig maar dat de raadsleden zich zo te horen weer tot in de puntjes hebben voorbereid. In totaal hebben ze 22 moties ingediend en vijf amendementen, allemaal over de Kadernota, de meeste voorstellen om dingen aan te passen zullen, zo blijkt later op de avond, ook worden overgenomen. Dat wil niet zeggen dat de raad het een stuk van niks vindt, zeker niet. Behalve wat gemor van enkele oppositiepartijen dat er geen echte keuzes zijn gemaakt, geldt voor de meeste raadsleden dat ze het als een redelijk consequente uitwerking zien van het coalitieakkoord. Maar er kan nog heel wat worden aangescherpt en verbeterd, het zijn echt niet alleen de oppositiepartijen die hier werk van maken. Het komt zelfs vaak voor dat een oppositiepartij samen met een coalitiepartij gezamenlijk een amendement of motie indient. Dat zegt iets over de bereidheid en het vermogen om over het eigen partijbelang heen te kijken.
Hoe staat de gemeente er financieel voor?
Best goed, lees ik. Afgelopen jaar is afgesloten met een overschot van bijna 7,4 miljoen (de verwachte uitgaven in 2025 waren bijna 121 miljoen) en er is nog een aardige reserve. Heel fijn, want komend jaar moet de gemeente veel geld bij gaan leggen, met name de jeugdzorg is een geldverslinder. Dat geldt niet alleen voor de gemeente Berg en Dal maar is landelijk zo. De vraag om hulp aan jongeren neemt alsmaar toe, het aanbod moet specifieker en op maat. Allemaal leuk en nuttig die kleinschalige projecten voor beschermd wonen, maar ze zijn duur en vragen veel zorgpersoneel met alle stijgende loonkosten er nog bij. Uitstromen naar gewone huizen is erg lastig vanwege het gebrek aan woningen. En dan hebben we het nog niet eens over 2028, een jaar dat ‘het ravijnjaar’ wordt genoemd omdat dan de bijdrage van het Rijk ineens omlaag kukelt, waarom dat is snap ik niet. Het heeft te maken met een nieuwe systematiek voor de verdeling van overheidsgeld naar de gemeenten, die zou al in 2026 ingevoerd worden, toen zou het 2027 worden en nu wordt het dus 2028. Raar toch, dat je dan ineens als overheid de hand op de knip houdt en doet alsof het bij de gemeentes allemaal vanzelf doorloopt? Of twijfelen ze zelf in Den Haag ook of ze wel goed bezig zijn? Wel de afgelopen jaren steeds meer taken bij de gemeenten neerleggen en dan zeggen: jullie zoeken voorlopig maar even zelf uit hoe je dat betaalt, wij zijn er even niet voor jullie. Misschien dat het verlies aan inkomsten van het Rijk met terugwerkende kracht rechtgetrokken wordt als die nieuwe verdeelsleutel eenmaal is ingevoerd, maar niemand die dat schijnt te weten op dit moment.
Bescherming van de stuwwal
Wat fijn dat er nu eindelijk spijkers met koppen worden geslagen als het gaat om het behoud van de kostbare natuur op onze stuwwal. Waar vind je, behalve in Zuid-Limburg, tegenwoordig nog zulke mooie plekken met wilde planten zoals de slanke sleutelbloem, aronskelk of het goudveil? Dat die er zijn komt door de bijzondere bodemstructuur, het is namelijk de leemhoudende ondergrond van de stuwwal die maakt dat het water niet wegzakt en vocht- en kalkminnende planten het er zo goed doen. Maar terwijl er aan de ene kant van alles gebeurt om de biodiversiteit te beschermen, wordt er op andere plekken zonder dat dat per se de bedoeling is veel kapot gemaakt. Tot nu toe kon namelijk iedereen die diep in de grond wil boren zijn gang gaan, bv om zijn huis te verwarmen via aardwarmte, een liftschacht aan te leggen of een groot zwembad onder zijn luxe villa te bouwen. Met als gevolg dat de grond verdroogt omdat, net als bij een volle badkuip waar je de stop uit haalt, bij het doorsteken van de leemlaag het water in een mum van tijd diep de grond inzakt en niet meer bereikbaar is voor de planten die het ervan moeten hebben. Er stond tot nu toe namelijk nergens in de bestaande bestemmings- en gebiedsplannen dat zoiets verboden was. Ook de Kadernota 2027, zoals die aan de raad is voorgelegd, geeft te weinig houvast om hier wat tegen te doen. Gelukkig is er een motie ingediend om voortaan graaf- en booractiviteiten op de stuwwal die dieper gaan dan 2 meter te verbieden, tenzij via onafhankelijk onderzoek is aangetoond dat de leemlagen en de waterhuishouding er geen schade van ondervinden. De kosten voor zo’n onderzoek zijn voor degene die wil gaan graven of boren. De motie wordt met grote meerderheid van stemmen overgenomen. Nu maar hopen dat er niet weer allerlei geitenpaadjes gevonden worden. Want ja, zoals een raadslid al oppert, je kunt toch een voor water ondoordringbare folie onder je ondergrondse zwembad aanleggen, dat is toch net zo goed als een leemlaag? Ik weet het nu al, je kunt er donder op zeggen dat er allerlei technische oplossingen bedacht worden die het mogelijk moeten maken om toch door te gaan met het graaf-en boorwerk dieper dan 2 meter. Of deze eis voortaan ook voor dassen en bevers geldt, vraagt nog iemand plagerig. Nee, want die zijn onderdeel van de natuur, luidt het antwoord. Wij mensen zijn dat ook, alleen kunnen we erg goed tegen de natuur ingaan, helaas.
Ineke van den Berg
