In Berg en Dal was er net als in de rest van het land grote belangstelling voor de vele herdenkingen en festiviteiten rondom tachtig jaar bevrijding. De terugkeer van oorlog in Europa en de trans-Atlantische ontwikkelingen zorgen voor een herwaardering van een niet langer vanzelfsprekende vrijheid.
In Groesbeek ontvingen we 21 Canadese veteranen tussen de 96 en 105 jaar oud. De met ze meegereisde kinderen, klein- en achterkleinkinderen illustreerden dat hun leven na 1945 verder is gegaan. En toch blijft de Groesbeekse erebegraafplaats hen trekken, ook een heel mensenle-ven verder. Hier liggen ze, de vrienden met wie ze destijds jong en vol idealen zijn gaan strijden voor een betere wereld.
Dankzij Faces to Graves kunnen we ons hun verdriet beter voorstellen. Bij zo’n 2000 graven is een foto geplaatst en rij na rij kijken ze ons nu aan, die mannen en jongens van toen. Soms ernstig, maar velen juist met een stralende lach. Klaar om het avontuur van hun leven aan te gaan. Onwetend nog hoe snel dat avontuur en hun leven voorbij zouden zijn.
Die duizenden jonge gezichten maken dat je anders kijkt naar de oorlog. Grote geschiedenis-verhalen waarin de doden in duizenden of miljoenen worden geteld gaan ons voorstellingsver-mogen al snel te boven. Maar zo’n portretje of levensverhaal leert je dat onder elk van die stenen een lieve zoon ligt, een grappige broer, een jonge vader of een trouwe vriend. Dàn word je geraakt.
Geraakt werd ik tijdens de Dodenherdenking ook door het verhaal van de Oekraïense Groesbe-ker Ivan. Hij trok met zijn eigen verhaal de lijn door naar de huidige Europese oorlog. Hoe het is om als negenjarige wakker te worden gemaakt met het bericht dat er oorlog is en je niet naar school hoeft. Dat je vervolgens met je familie op de gang moet slapen, met kasten voor de ramen. Geen water, geen elektriciteit, lege winkels. Dat je ouders besluiten te vluchten als het huis door de beschietingen op zijn grondvesten trilt. Dat het zo fijn is om in Nederland liefdevol te zijn opgevangen en veilig te zijn. Maar dat je in je dromen nog steeds terugreist. Naar je grootouders bij wie je niet meer logeren kunt. Naar je eigen kamer die je mist, met al je knuffels en speelgoed en lievelingsboeken.
Ivan sprak de hoop uit dat we door te herdenken leren van de oorlog. En dat we er voor zorgen dat ouders en kinderen niet meer op de vlucht hoeven slaan, dat er geen angst meer is en ver-woesting. En dat we samen leren leven in vrede. Ik heb er niets aan toe te voegen.
Mark Slinkman
Burgemeester van Berg en Dal
m.slinkman@bergendal.nl
